Rynek - Plac Jana Pawła II

Kiedy patrzę na ten rynek, to prawie każdy szczegół łączy się tu dla mnie ze wspomnieniem najwcześniejszego okresu życia.

Jan Paweł II
Wadowice, 7.06.1979 r.

Pierwotny układ urbanistyczny miasta pochodził z przełomu XIII i XIV w. Był efektem pierwszej lokacji miasta i miał szachownicowy układ ulic wraz z centralnie umieszczonym placem o wymiarach 1,5 x 1,5 sznura (ok. 70 x 70 metrów).

Na rynku istniał niewielki drewniany ratusz, będący siedzibą władz miejskich i studnia, a za wschodnią pierzeją placu znajdował się kościół parafialny z cmentarzem. Wieża kościelna, z racji położenia świątyni na wyniosłej skarpie, była najwyższym punktem miasta. Główna droga przecinała rynek w kierunku północ – południe.

Przez wieki pożary i następujące po nich odbudowy stopniowo zmieniały wygląd miasta. Pod koniec XVIII w., kiedy Wadowice znajdowały się już pod zaborem austriackim, wybudowano Galicyjską Szosę Handlowo – Pocztową, łączącą Wiedeń ze Lwowem, która przebiegała przez wadowicki rynek stając się główną arterią komunikacyjną miasta. Wyburzono częściowo zachodnią i wschodnią zabudowę rynku, dzięki czemu nowy trakt wpadał na centralny plac miasta. Dalsze zmiany w zabudowie zaszły w I poł. XIX w., kiedy wyburzono pozostałości wschodniej pierzei rynku otwierając fasadę kościoła parafialnego na przestrzeń placu. Rynek zmienił tym samym swój kształt z pierwotnego kwadratu na prostokąt o wymiarach 115 x 70 metrów. W latach 1820 - 1822 r. przeniesiono przykościelny cmentarz na nowe miejsce przy ul. Tatrzańskiej (obecnie Al. Matki Bożej Fatimskiej) tworząc przestrzeń pod dalszą zabudowę dzisiejszego centrum miasta.

Przez lata rynek był świadkiem historii Wadowic. Tutaj toczyło się gospodarcze życie miasta, znajdowały się zakłady rzemieślnicze i sklepy a w jarmarczne czwartki odbywał się targ. Rynek był także społeczno – kulturalnym centrum wspólnoty miejskiej - odbywały się na nim manifestacje patriotyczne i parady wojskowe, spotkania poetów i pisarzy, a w starych zaułkach brzmiały w XX-leciu międzywojennym melodie słynnej orkiestry 12 Pułku Piechoty. W jednej z kamienic obok rynku urodziła się światowej sławy śpiewaczka operowa Ada Sari.

Młody Karol Wojtyła codziennie przemierzał rynek idąc do szkoły powszechnej, mieszczącej się w Magistracie, a później do gimnazjum na ul. Mickiewicza. Droga przez rynek wiodła też na „Górkę” do Klasztoru Karmelitów Bosych.

Rynek był miejscem spotkań Jana Pawła II z wadowiczanami podczas Jego pielgrzymek do rodzinnego miasta. Podczas pierwszej wizyty w Wadowicach, 7 czerwca 1979 r., w swej homilii Ojciec Święty wracał pamięcią do dawnych Wadowic, wspominał kolegów i koleżanki, zgromadzenia zakonne i księży z rodzinnej parafii. Tuż po konsekracji nowego wadowickiego kościoła, pw. św. Piotra Apostoła w dniu 14 sierpnia 1991 r., Jan Paweł II nawiedził swój pierwszy kościół parafialny Ofiarowania NMP. Wyjątkową, sentymentalną podróż do swej młodości w przedwojennych Wadowicach odbył Jan Paweł II w trakcie swej trzeciej pielgrzymki do rodzinnego miasta, 16 czerwca 1999 r. Z ustawionego na rynku ołtarza wspominał:  „Tu, w tym mieście, w Wadowicach, wszystko się zaczęło, i szkoła się zaczęła i studia się zaczęły, teatr się zaczął. I kapłaństwo się zaczęło”. Ze wzruszeniem w głosie wracał pamięcią w urocze zakątki miasta, świadków swojego dzieciństwa i swojej młodości.

Wadowice uczciły swego Wielkiego Rodaka pomnikiem, stojącym na rynku obok Bazyliki, który w czerwcu 2006 r. został poświęcony przez kardynała Stanisława Dziwisza.

W latach 2010 - 2013 miała miejsce rewitalizacja rynku. Wymieniono starą kanalizację sanitarną i deszczową, zamontowano nowe sieci energetyczne, wodociągowe i teletechniczne. Położono nową granitową nawierzchnię, zamontowano nową fontannę i zrekonstruowano starą studnię. W płytę rynku wmontowano 161 tablic upamiętniających pielgrzymki Jana Pawła II do Ojczyzny i ponad 100 krajów świata.